Internet ikkinchi hayotimizga aylanishga ulgurdi. Unda ish qidiramiz, tanish orttiramiz, do‘stlarimiz bilan gaplashamiz, kino ko‘ramiz. Lekin aynan shu joyda mehnatsiz oson pul topish vasvasasi turadi. «Oyiga 50% kafolatlangan foyda», «Tajriba shart emas, faqat telefon kerak», «AQShlik mukammal hamkor biznesingizga sarmoya kiritmoqchi» kabi e’lonlarni bir marta bo‘lsa ham uchratgandirsiz. Quloqqa yoqib tushadi-yu, lekin ko‘pincha bu kabi va’dalar — klassik aldov sxemasining boshlanishi, xolos.
Soxta investitsiyalar
Ijtimoiy tarmoqlarda «1 mln tikib, 2 soatda 19 mln oling» degan e’lonlarga borgan sari ko‘proq ko‘zimiz tushyapti. Yoki shaxsiy kabineti bor saytlarda grafiklar xamirturushday o‘sadi, pulni esa go‘yoki bir necha tugmani bosib, chiqarib olasiz. Avvaliga shunday ko‘rinadi. Jiddiy summani yechish vaqti kelganda — platforma qotib qoladi, akkauntingiz bloklanadi, «adminlar» esa g‘oyib bo‘ladi. Soxta investitsiya platformalari ana shunday ishlaydi. Sxema oddiy: avval kichik-kichik to‘lovlar bilan ishonchingizni qozonishadi.
O‘zbekistonda faqat 2024 yilda o‘n minglab odamlar shunday aldovlarning qurboniga aylandi. «Yashil energetika»dan har kuni daromad va’da qilgan Masdar kompaniyasining qalbaki sayti; «1 mln so‘mingiz 2 soatda 19 mln bo‘ladi» deb va’da bergan 31 ming obunachiga ega Telegram-kanal; odamlar $160 000 dan ko‘proq pul tikib, bir tiyinsiz qolgan soxta kriptovalyuta kabi mashhur holatlar bo‘lgan.
Raqamlar ham buni tasdiqlaydi: huquqni muhofaza qiluvchi organlar ma’lumotiga ko‘ra, so‘nggi yillarda kiberjinoyatlardan ko‘rilgan umumiy zarar 1,9 trln so‘mdan oshgan.
Asosiy qoida: va’dalar qanchalik chiroyli bo‘lsa — aldov ehtimoli shunchalik yuqori.
