Bugun kreditlar hayotimizning ajralmas qismiga aylangan — xuddi uzoq qarindoshning to‘yi yoki nonushtaga bir lagan osh yeyish kabi. Biroz qarz oldingiz, byudjetdagi «teshikni» yopdingiz — va vaqtincha yengil tortdingiz. Lekin hayot har doim o‘z «syurprizlari» bilan keladi: ba’zida ish o‘xshamaydi, ba’zida xarajatlar oshib ketadi va mana, oylik to‘lovlar siz uchun ortiqcha yuk bo‘lib qoladi.
Muhimi, tushunib olish kerak-ki: qarzlar — bu hayotning oxiri emas. Bu minglab odamlar duch keladigan oddiy vaziyat. Va bu muammodan chiqish yo‘li albatta bor. Keling, qanday qilib buni amalga oshirishni ko‘rib chiqamiz.
Qarzlar qayerdan paydo bo‘ladi va nima uchun bu normal holat?
Ko‘pchilik o‘ylagandek, qarzga botish doim ham mas'uliyatsizlik belgisi emas. Ko‘pincha — bu oddiy hayotiy holatlar natijasi. O‘zbekistonda ko‘plab odamlar «oylikdan oylikkacha» yashaydi, shuning uchun har qanday kutilmagan xarajat muammoga aylanadi. Oila a’zosi kasal bo‘lib qoladi, kommunal to‘lovlar oshadi, ta'mirlash zarurati tug‘iladi — va siz majburan kredit yoki mikroqarz olasiz.
Vaqt o‘tib, qarzlar soni haddan oshadi. Eng asosiysi — vahimaga tushmasdan, vaziyatni boshqarish mumkinligini tushunishdir.
Agar qarzlaringiz haddan oshgan bo‘lsa, nimadan boshlash kerak?
Birinchi qadam — vaziyatga ochiq va aniq nazar tashlash. Qancha qarzdorsiz? Kimga? Qaysi foizlarda? Ko‘pchilik bu raqamlarni hisoblashdan qo‘rqadi, lekin vaziyatni to‘liq tushunmasdan hech qanday reja tuzib bo‘lmaydi.
