Davlat tez-tez iqtisodiyotdagi muhim sohalarga yoki aholining ayrim guruhlariga yordam berishi kerak bo‘ladi. Bunday vositalardan biri — dotatsiya. Bu qaytarilmaydigan yordam puli, ya’ni uni kredit yoki qarz kabi qaytarish shart emas.
Kredit yoki qarzdan farqli o‘laroq dotatsiya xarajatlarning bir qismini yopadi va qishloq xo‘jaligi, energetika, sog‘liqni saqlash, ta’lim kabi sohalarda narxlarning oshib ketishi yoki faoliyatining to‘xtab qolmasligiga yordam beradi. Uni davlat korxonalari, xususiy biznes, fermerlar, turli tashkilotlar va ba’zan oddiy fuqarolar ham olishi mumkin.
Dotatsiyalar qanday ishlaydi
Dotatsiya — bu shunchaki «pul berib, esdan chiqarib yubordi» degani emas. Uning aniq vazifasi bo‘ladi. Masalan, muhim mahsulot va xizmatlar narxini arzonroq ushlab turish, vaqtincha zarar ko‘rayotgan ishlab chiqaruvchilarga yordam berish, yordamga muhtoj hududlarda infratuzilmani yaxshilash yoki narxlarning keskin oshishini sekinlashtirish.
Ko‘pincha dotatsiyalar davlat byudjeti hisobidan ajratiladi. Masalan, davlat elektr quvvati narxining bir qismini qoplaydi yoki past tariflarda ishlayotgan tashuvchilarning zararini qoplab beradi.
Kimlar dotatsiya oladi
Dotatsiyani turli xil odamlar olishi mumkin. Davlat fermerlarga urug‘, o‘g‘it yoki texnika sotib olishda yordam beradi. Kommunal xizmatlarga imtiyozli tariflarini qisman qoplaydi. Maktablar, universitetlar, shifoxonalarga esa kundalik xarajatlarini yopadi. Kichik va o‘rta biznesga inqiroz paytida yoki jamiyatga foydali loyihalarni boshlashda yordam beradi.
