Ipoteka — bu mas'uliyatli va jiddiy masala. Ayniqsa kerakli summani olish uchun daromadingiz yetarli bo‘lmaganda. Shunday vaziyatlarda hamqarzdor yordamga keladi. 2025-yilda O‘zbekistonda bu allaqachon odatiy holga aylangan. Banklar kreditni 2 ta kishiga rasmiylashtirishni faol taklif etmoqda — bu nafaqat ipoteka tasdiqlanish ehtimolini oshiradi, balki shartlarni ham ancha qulaylashtiradi.
Tasavvur qilaylik, Malika uy sotib olmoqchi, lekin bank uning maoshi yetarli emasligini aytadi. Malika otasini hamqarzdor sifatida chaqiradi. Endi bank faqat Malikani emas, balki ularning umumiy daromadini baholaydi. Natijada — ipoteka tasdiqlanadi, chunki agar Malika ishini yo‘qotsa ham, qarz otasi tomonidan to‘lanadi.
Hamqarzdorning huquq va majburiyatlari
Ko‘pchilikda hamqarzdorlik faqat rasmiyatchilik degan noto‘g‘ri tasavvur bor. Aslida esa hamqarzdor asosiy qarzdor bilan teng huquq va majburiyatlarga ega. Ya'ni, agar Malika to‘lovlarni to‘xtatsa, otasi bu majburiyatni o‘z zimmasiga oladi. Bank esa «kim to‘lamadi» degan savollar bilan shug‘ullanmaydi — qarz ikkisiga ham tegishli. Agar kvartira nikohda olingan bo‘lsa, ipoteka evaziga sotib olingan mulkka er-xotin teng huquqqa ega bo‘ladilar. Bu shartnoma bilan emas, balki qonun tomonidan tartibga solinadi. Boshqa holatlarda esa hamqarzdor doimo mulkka egalik qilmaydi. Agar uzoq vaqt davomida to‘lovlar uning nomidan amalga oshirilgan bo‘lsa va bu bo‘yicha yozma kelishuv bo‘lsa, u ulush talab qilish huquqiga ega bo‘ladi. Agar bunday kelishuv bo‘lmasa, sudga murojaat qilib, o‘z nomidan to‘lov qilinganini isbotlovchi kvitansiyalar va hujjatlarni taqdim etish mumkin. Agar bu isbotlansa, sud qarorni hamqarzdor foydasiga chiqaradi.
