Pulni firibgarlardan qanday himoya qilish mumkin: sxemalar tahlili va himoya usullari
Moliyaviy firibgarlik — jamgʻarmalar uchun asosiy xatarlardan biri. Firibgarlar yildan-yilga murakkabroq sxemalarni qoʻllayveradi, taktikasini chuqurlashtiraveradi, bazaviy himoyani chetlab oʻtaveradi.
Biroq tashkilotlarning saʼy-harakatlarining oʻzi yetarli emas. Pullari oʻgʻirlanishidan himoya qilish uchun Oʻzbekistonning har bir fuqarosi firibgarlar aynan qanday ishlashini va qaysi harakatlar ulardan saqlanishga yordam berishini bilishi kerak.
Bu sahifa — moliyaviy xavfsizlik boʻyicha umumiy toʻplam. Bu yerda dolzarb tahdidlar xaritasi, oldini oluvchi himoya chek-listi va favqulodda vaziyatlar uchun rasmiy aloqa usullari jamlangan.
Pulim oʻgʻirlangan boʻlsa: dastlabki soatlarda nima qilish kerak
Agar aldov qurboniga aylangan boʻlsangiz — asosiysi, vahima qilmang. Diqqatingizni jinoyatchilarning mablagʻlaringizga yetishish yoʻlini yopishga qarating.
Harakatlar algoritmi firibgarlik sxemasiga qarab farq qilsa-da, quyidagi umumiy qadamlar koʻp hollarda yoʻqotishlarning oldini olishga yordam beradi:
Xavf ostida qolgan kartani ilova orqali yoki qoʻngʻiroq qilib darhol bloklang (UZCARD 1257 / HUMO +998 71 200-08-88 / kartangiz orqa tomonidagi raqam).
AVO bank’ka yoki oʻz bankingizga qoʻngʻiroq qiling, hodisani rasmiy qayd ettiring va bahsli operatsiya boʻyicha batafsil koʻchirma soʻrang.
102 raqami orqali ichki ishlar organlariga ariza yozing, talon-xabarnomani qoʻlga oling va rasmiy jabrlanuvchi maqomini olishga qatʼiyat bilan erishing.
Agar firibgarlar sizning nomingizdan onlayn kredit rasmiylashtirgan boʻlsa — 3759-sonli Nizomga tayaning: bank undiruvni toʻxtatib turishi shart, allaqachon yechib olingan mablagʻlarni esa 15 kun ichida qaytarishi lozim..
Agar moliyaviy tashkilot koʻrib chiqish muddatlarini ataylab choʻzayotgan boʻlsa, 200-00-44 raqami orqali Markaziy bankning Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish xizmatiga shikoyat yuboring.
KIHM orqali kredit tarixingizni tekshiring (infokredit.uz) va my.gov.uz portali orqali oldindan kredit rasmiylashtirishga taqiq oʻrnating (№1242-xizmat).
Oʻzbekistonda keng tarqalgan firibgarlik (frod) sxemalari va himoya usullari
Raqib taktikasini bilish — firibgarlardan himoyalanishning eng yaxshi yoʻli. Quyida eng keng tarqalgan sxemalar roʻyxati va har biri boʻyicha amaliy himoya choralari keltirilgan.
Dropperlar — kartangizni ijaraga bermang
Kiberjinoyatlarning qariyb 98% i bank kartalari bilan bevosita bogʻliq. Jinoyatchilar oʻgʻirlangan mablagʻlarni «yuvish» uchun begona kartalarni ommaviy sotib oladi yoki ijaraga oladi — O‘zbekistonda qayd etilgan holatlardan birida 26 nafar shaxs nomiga rasmiylashtirilgan 293 ta “drop-karta” orqali bir milliard so‘m yuvilgani aniqlangan. Kartangizni uchinchi shaxsga topshirar ekansiz, siz real qamoq muddatlari bilan jazolanadigan jinoyatning sherigiga aylanasiz. Hisobingizni boshqarishni hech qachon begonalarga ishonib topshirmang — hech qanday haq evaziga ham, «besh daqiqaga» ham.
Fishing: «bankdan», «tergovchidan», «operatordan» qoʻngʻiroq yoki SMS
Telefon frodi asta-sekin o‘z shaklini o‘zgartirmoqda: birovning nomidan qilinadigan klassik qoʻngʻiroqlar umumiy hujumlar hajmining 12–13% igacha kamayib, oʻz oʻrnini zararli dasturlarga boʻshatib berdi. Biroq, SMS kodlarni qo‘lga kiritish hamon hodisalarning 16% ini tashkil etadi, onlayn kreditlar bilan bogʻliq firibgarlikning 60% ida esa jinoyatchilar oʻzini Markaziy bank yoki mashhur servislar xodimi sifatida tanishtirgan. Haqiqiy bank xodimi hech qachon SMS-kod, CVV yoki PIN soʻramaydi — shularni soʻrashsa, goʻshakni qoʻying va kartangiz orqa tomonidagi raqam orqali bankka oʻzingiz qayta qoʻngʻiroq qiling.
Feyk sayt yaratayotganda jinoyatchilar mashhur portallar — banklardan tortib davlat saytlarigacha — dizaynini nusxalaydi. O‘zbekistonda qayd etilgan holatlardan birida firibgarlar my.gov.uz saytining nusxasini yaratib, Instagram’dagi reklama orqali 30 million so‘m “nafaqa” va’da qilgan va oqibatda 456 kishi pulini yo‘qotgan. Maʼlumot kiritishdan oldin manzil qatoridagi domen nomini doim tekshiring: AVOning rasmiy sayti — faqat avobank.uz yoki avo.uz, boshqa har qanday yozuv — qalbaki.
Deepfake va ovozni oʻgʻirlash — yaqinlaringizning sunʼiy ovozi va videosi
Hozirgi zamon ijtimoiy muhandisligi nafaqat matn, balki ovoz bilan ham aldashni oʻrgandi. Ovozni klonlash uchun bor-yoʻgʻi 20–30 soniyalik audio kifoya, ishonarli dipfeyk-video esa erkin foydalanish mumkin boʻlgan vositalar yordamida 45 daqiqada yaratiladi. Mamlakatda taniqli shaxslarning dipfeyklari allaqachon qayd etilgan, IIV esa profil mutaxassislari yetishmasligini ochiq tan olmoqda. Favqulodda qoʻngʻiroqlarni tasdiqlash uchun yaqinlaringiz bilan kod soʻz kelishib oling va messenjerlar orqali kelgan .apk-fayllarni hech qachon oʻrnatmang.
Sizning nomingizga kredit — pasport maʼlumotlarining oʻgʻirlanishi
Agar jinoyatchilar pasportingiz nusxasini va SMSga kirish imkonini qoʻlga kiritgan boʻlsa, ular sizning nomingizdan onlayn qarz rasmiylashtirishga urinishi mumkin. Markaziy bank maʼlumotlariga koʻra, bir yilning oʻzida mamlakatda milliardlab soʻmlik bir necha yuzta shunday holat qayd etiladi. Birinchi raqamli profilaktika chorasi bu — my.gov.uz orqali kreditga taqiq oʻrnatish (№1242-xizmat, bepul, darhol amal qiladi).
«Pul evaziga kredit reytingini yaxshilaymiz» — soxta xizmatlar
KIHM bazasidan «yomon kredit tarixini oʻchirib tashlash» vaʼdalari — har doim aldov. Maʼlumotlar bazasi ishonchli himoyalangan, yozuvlarni saqlash muddati tugamasidan legal oʻchirishning imkoni yoʻq va buni hech qanday xususiy kompaniya ham qila olmaydi. Xato yozuvlarga faqat KIHM orqali toʻgʻridan-toʻgʻri — bepul va vositachilarsiz eʼtiroz bildiriladi.
Investitsiya skamlari: «onlayn oson pul», moliyaviy piramidalar, romantik skamlar
Yiliga 100–200% kafolatlangan foyda vaʼdalari — klassik skam. Oʻzbekistonda milliy domen zonasida «investitsiya bogʻlari» va «eksklyuziv klublar» niqobi ostidagi piramidalar faol tarqalmoqda; .uz zonasida roʻyxatdan oʻtish Markaziy bank yoki NAPP litsenziyasiga teng emas. Mamlakatda bank omonatlari boʻyicha oʻrtacha stavka — yillik 22–25%; undan sezilarli yuqori boʻlgan hamma narsa — piramida belgisi. Faqat onlayn tanish boʻlgan odamga hech qachon pul oʻtkazmang va «hoziroq qaror qiling» degan bosimga berilmang.
Kripto-skamlar: uchburchak P2P sxemalar, feyk-birjalar, messenjerlardagi skam-investorlar
Uchburchak P2P sxema shunday ishlaydi. Firibgar sizning kripto sotuvingiz bilan tashqi qurbon oʻrtasida vositachi boʻladi — tashqi qurbon undan onlayn eʼlonlar taxtasida tovar («ayfon, zudlik bilan, arzon») sotib olayotgan boʻladi. Tashqi qurbon telefon uchun toʻlayapman deb oʻylab, pulni sizning kartangizga oʻtkazadi. Siz pul tushganini koʻrib, oʻz bitimimni yopdim deb oʻylab, USDTni firibgarga qoʻyib yuborasiz. Soʻngra tashqi qurbon aldanganini payqab, chargeback talab etadi yoki ichji ishlar organiga ariza beradi — kartangiz moliyaviy monitoringga tushadi, pul muzlatiladi yoki qaytarib yechib olinadi, biroq USDT esa allaqachon firibgarda. Natija: siz ham kriptovalyutadan, ham puldan ayrilasiz.
Bundan tashqari, alohida feyk-birjalar (mashhur maydonchalarning klonlari: ularda «hamyon»ni toʻldirish mumkin, mablagʻni yechib olish esa imkonsiz) va Telegramdagi skam-investorlar («oyiga 20% kafolatlangan daromad», pump-and-dump) mavjud — ular soxta «maʼqullov» uchun taniqli kishilar va davlat arboblari suratlaridan foydalanadi.
Himoya choralari: faqat OʻzR NAPP litsenziyasiga ega maydonchalar orqali ishlang (aktual reyestr — napp.uz/ru/pages/erlsp, bitimdan oldin bevosita tekshiring; SEO-agregatorlar muntazam eskirib qoladi). Fiat pul oʻz bank ilovangizga uzil-kesil, qaytarib boʻlmas tarzda tushmaguncha kriptoni hech qachon qoʻyib yubormang — «xaridor»ning skrinshoti asos emas. Toʻlovchi ismini P2P dagi xaridor profilidagi ism bilan solishtiring — ular mos kelishi shart. Bitim qayd etilgunga qadar shaxsiy chatga oʻtmang. Kriptovalyutada kafolatlangan daromad vaʼdalariga hech qachon ishonmang — bu oʻzgaruvchan aktiv, unda kafolat boʻlmaydi.
Uy-joy ijarasi va xaridida aldov
Soxta ijaraga beruvchilar begona kvartiralarning chiroyli suratlarini koʻrsatib, kartaga shoshilinch oldindan toʻlov (zaklad) soʻraydi. Koʻchmas mulk bilan bogʻliq firibgarlik sxemalari keksalarga ham zarba beradi — pensioner ayolning kvartirasi, oqibatlarini tushunmagan holda, notarial shartnoma orqali boshqa shaxsga rasmiylashtirilgan holatlar maʼlum. Uy-joyni shaxsan koʻrib chiqmasdan va huquq belgilovchi hujjatlarni notariusda tekshirmasdan hech qachon pul oʻtkazmang.
Mehnat tuzoqlari: soxta vakansiyalar, «oʻqitamiz va haq toʻlaymiz»
Soxta ish beruvchilar ish boshlashdan oldin oʻquv materiallari yoki uskuna joʻnatmasi uchun toʻlashni soʻraydi. Oʻzbekistonda qayd etilgan yana bir sxema — «kredit rasmiylashtirganingiz uchun 200 dollar, toʻlovlarni oʻzimiz toʻlaymiz» deb vaʼda bergan elektromobil avtosalonlari: yuzlab oʻzbekistonliklar 200–300 million soʻmlik begona kreditlar bilan qolgan, avtosalonlar esa gʻoyib boʻlgan. Haqiqiy ish beruvchi nomzoddan hech qachon pul toʻlashni va «oʻz nomiga» kredit yoki karta rasmiylashtirishni soʻramaydi.
Begona suratlardan foydalanib, aslida mavjud boʻlmagan bolalarni davolash uchun pul yigʻish ijtimoiy tarmoqlarda faol tarqalmoqda — ayniqsa diniy bayramlar arafasida. Faqat tekshirilgan va rasmiy roʻyxatdan oʻtgan xayriya fondlari orqali yordam bering — mablagʻni «volontyor»larning shaxsiy kartalariga emas, fondning rasmiy bank rekvizitlariga oʻtkazing.
Jinoyatchilar onlayn oʻyinlar va deyting-ilovalarda bolalarning ishonchini qozonib, ota-onaning bank kartasi surati yoki SMS-kodlar evaziga bepul virtual valyuta taklif qiladi. Bolalar bilan raqamli gigiyena qoidalari haqida muntazam suhbatlashing, qurilmada ota-ona nazoratini sozlang va cheklangan limitli alohida bolalar kartasini ochib qoʻying.
Kutilmagan sxemalar — idish-tovoqdan tortib mavsumiy «yetkazib beriladigan archa»gacha
Jinoyatchilar taqvimga oson moslashadi: qishda yetkazib berish sharti bilan mavjud boʻlmagan archalarni sotadi, bahorda — yoʻllanmalarni, yozda — turlar, «investitsiyaviy» idish-tovoq va kruizlarni. Shoshilinchlik, oldindan toʻlov va «eksklyuzivlik» qoʻshilgan har qanday taklif — toʻxtash uchun signal. Tovarlarni faqat ishonchli internet-doʻkonlardan xarid qiling va «sotuvchi»larning shaxsiy kartalariga hech qachon pul oʻtkazmang.
QR-firibgarlik: almashtirilgan stikerlar va zararli QR-kodlar
QR orqali toʻlovning faol raqamlashuvi hujum uchun katta maydon ochadi. Klassik sxema — doʻkon kassasidagi haqiqiy QR-kod ustiga soxta stiker yopishtirish: toʻlov sotuvchiga emas, jinoyatchilarga ketadi. Alohida tahdid — soʻralmagan joʻnatmalardagi va posterlardagi, fishing sahifalariga olib boradigan QR-kodlar. Tasdiqlashdan oldin telefon ekranidagi oluvchi nomiga diqqat bilan qarang va notanish manbalardan QR skanerlamang.
Sizning bazaviy bank xavfsizligingiz oddiy taktik qoidalarga rioya qilishga tayanadi.
Shubhali SMS yoki xatdagi raqamga qoʻngʻiroq qilmang — faqat karta orqa tomonidagi yoki bank rasmiy saytidagi raqamga qoʻngʻiroq qiling.
PIN-kod, CVV, karta rekvizitlari va SMSdagi tasdiqlash kodlarini hech qachon begonalarga aytmang — haqiqiy bank xodimi ularni soʻramaydi → [PIN-kod va karta raqami, SMSdagi kodlar].
Karta rekvizitlarini begona koʻzlardan yaxshilab yashiring va karta suratini hech kimga bermang → [Karta rekvizitlari].
Bank ilovasini doim soʻngi versiyagacha yangilab boring — yangilanishlar xavfsizlik aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etib boradi → [Ilovani nega yangilash kerak].
Bank ilovasiga kirishda biometriyani yoqing — bu 3759-sonli Markaziy bank Nizomi boʻyicha sezgir operatsiyalar uchun majburiy talab.
Oʻz bank profilingizga begona plastik kartalar bogʻlanishini taqiqlang — 3759-sonli Nizomga koʻra, faqat oʻz kartalaringizni yoki yaqin qarindoshlaringiz kartalarini bogʻlash mumkin.
Ilovadagi «Faol sessiyalar» boʻlimini muntazam tekshiring — barcha ulangan qurilmalarni kuzatib boring va notanishlarini tizimdan chiqarib yuboring.
Yoʻqolgan kartani «ertalab»ni kutmasdan, kontakt-markaz yoki ilova orqali zudlik bilan bloklang.
Bank bilan faqat karta orqa tomonidagi yoki avobank.uz saytidagi rasmiy raqamlar orqali bogʻlaning — SMS, xat yoki messenjerlardagi raqamlar orqali emas.
Kiberxavfsizlik va axborot xavfsizligi qoidalari
Bizning davrimizda kiberxavfsizlik pulning saqlanishi bilan uzviy bogʻliq. Mablagʻ yoʻqotish holatlarining qariyb 60% i telefoningiz yoki shaxsiy kompyuteringizdagi zararli havolalar va dasturlardan boshlanadi. Firibgarlardan qanday himoyalanishni tushunib olsangiz, xatarlarni minimallashtirasiz.
Parollar, ikki faktorli autentifikatsiya va biometriya
NIST SP 800-63-4 tavsiyalarida ishonchli parol kamida 15 belgidan iborat boʻlishi kerakligi koʻrsatilgan; shu bilan birga parollarni davriy majburiy almashtirish bekor qilingan, maxfiy savollar esa ikkinchi faktor sifatida toʻgʻridan-toʻgʻri taqiqlangan. Bundan tashqari, FBI va CISA oddiy SMSdan tasdiqlash faktori sifatida foydalanmaslikni ochiq tavsiya qildi — u SIM-swap hujumiga oʻta zaif. Ishonchlilik iyerarxiyasi shunday koʻrinishda boʻladi: apparat kalit (passkey / FIDO) — autentifikator-ilova (TOTP) — va faqat eng oxirgi navbatda SMS. Amaliy qoida — menejerning oʻzida MFA yoqilgan parol menejeridan foydalanish va security-savollarga («onangizning qizlik familiyasi» va shunga oʻxshashlarga) hech qachon rostini yozmaslik: oʻylab topilgan javobni menejerga ikkinchi parol sifatida saqlab qoʻying.
Xavfsiz qurilma: yangilanishlar, antivirus, rasmiy ilova doʻkonlari
Qurilmani buzish — rooting yoki jailbreak — mobil virus yuqishi ehtimolini 3,5 baravar oshiradi (Zimperium maʼlumotlari). Ilovalarni qatʼiy ravishda rasmiy doʻkonlardan (Google Play, App Store) yuklab oling va tizim yangilanishlarini oʻz vaqtida oʻrnating — unutmaslik uchun avtoyangilanishni yoqib qoʻying. Messenjerlar orqali kelgan .apk-fayllarni hech qachon oʻrnatmang — bu Oʻzbekistonda frodning yetakchi kanali. Yangilanishlar muhimligi haqida alohida yozganmiz → [Ilovani nega yangilash kerak].
Xavfsiz tarmoq: ommaviy Wi-Fi, VPN, HTTPS tekshiruvi
Kafe yoki aeroportdagi bepul ommaviy Wi-Fi ga ulanib moliyaviy tranzaksiyalar oʻtkazmang — ochiq tarmoqlarda jinoyatchilar trafikni oson tutib oladi, «Free_WiFi_Kafe» nomli soxta ulanish nuqtalari esa umuman maʼlumotlaringizni yigʻish uchun yaratilgan. Maʼlumot kiritishda manzil qatorida yopiq qulf belgisi (HTTPS) borligini va domen nomining aniq yozilishini doim tekshiring. Jamoat joylarida Bluetooth, NFC va GPS dan foydalanmayotgan paytingizda ularni oʻchirib qoʻying. Ommaviy USB-zaryadlash nuqtalarida tegishli soʻrov chiqsa — «Faqat zaryadlash»ni tanlang.
Internetdagi shaxsiy va moliyaviy maʼlumotlar: raqamli izni minimallashtirish
Hujjatlaringiz, bank rekvizitlaringiz va chiptalaringiz suratlarini ochiq profillarda eʼlon qilmang. Ijtimoiy tarmoqlardagi «beozor viktorinalar»ga («birinchi uy hayvoningiz», «bolalik koʻchangiz», «tugʻilgan shahringiz») javob bermang — bular akkauntlaringizni tiklashda ishlatiladigan oʻsha security-savollarning oʻzi va firibgarlar javoblarni keyingi hujumlar uchun faol yigʻib boradi. my.gov.uz dagi №1184-xizmatdan foydalanib, kredit tarixingizni soʻrash huquqiga ega tashkilotlar doirasini cheklang (narxi taxminan 12 500 soʻm). Koʻngilochar servislar va moliyaviy servislar uchun alohida parollar tuting.
Akkaunt yoki qurilmangiz xavf ostida qolganda nima qilish kerak?
Shubhali havolaga oʻtgan, telefoningizni yoʻqotgan yoki begona qurilmadan kirish haqida bildirishnoma olgan boʻlsangiz, tez harakat qiling. Avvalo, boshqa qurilmadan asosiy pochtangiz parolini almashtiring — u qolgan barcha akkauntlar uchun tiklash kanali hisoblanadi. Soʻngra — pochta va bankdagi barcha sessiyalardan chiqing, kartalarni bloklang, operatsiyalar monitoringi uchun rasmiy raqam orqali bankka murojaat qiling va qurilmani antivirus bilan skanerlang. Agar uyali aloqa signali sababsiz toʻsatdan yoʻqolsa — zudlik bilan operatoringizga qoʻngʻiroq qiling: raqamingiz begona SIM-kartaga oʻtkazilgan boʻlishi mumkin (SIM-swap).
3759-sonli Markaziy bank Nizomi boʻyicha huquqlaringiz
Oʻzbekiston Markaziy banki xavfsizlik talablarini izchil kuchaytirib bormoqda. 3759-sonli Nizom mijozlar himoyasini tubdan kuchaytirdi va antifrod mexanizmlari ishlashiga bevosita taʼsir qiladigan yangi standartlarni oʻrnatdi.
Jabrlanuvchi maqomi tasdiqlanganda bank firibgarlik yoʻli bilan rasmiylashtirilgan onlayn kredit boʻyicha foizlarni hisoblash va mablagʻ undirishni darhol toʻxtatib turishi shart.
Bunday kredit boʻyicha allaqachon undirilgan pulni moliya tashkiloti mijoz hisobiga 15 kun ichida qaytaradi.
Onlayn qarz rasmiylashtirishda «jonli ishtirok» texnologiyali majburiy biometrik verifikatsiya joriy etildi — bitta surat boʻyicha identifikatsiya taqiqlangan.
Bank mobil ilovasiga begona kartalarni bogʻlashga qatʼiy taqiq oʻrnatildi (istisno faqat yaqin qarindoshlar — ota-ona, turmush oʻrtogʻi, farzandlar, aka-uka va opa-singillar uchun).
Himoya kodi 3 marta notoʻgʻri kiritilganda ilovadagi sessiya 15 daqiqaga avtomatik bloklanadi.
Banklar mijozlarga avtorizatsiya qilingan qurilmalarni nazorat qilish uchun «Faol sessiyalar» boʻlimiga kirishni taqdim etishi shart.
Yangi mijozga eng birinchi onlayn kredit berishda 48 soatlik «sovutish davri» amal qiladi.
AVO bankʼning rasmiy kanallari — haqiqiy bankni qalbakisidan qanday ajratish mumkin
Jinoyatchilar koʻpincha qoʻllab-quvvatlash xizmati niqobiga kiradi. Bankning rasmiy kanallari firibgarlar jismonan takrorlay olmaydigan qatʼiy protokollar asosida ishlaydi.
Bank hech qachon kartangizning toʻliq raqamini, orqa tomonidagi uch xonali CVV-kodni yoki SMSdagi bir martalik parollarni soʻramaydi. Shularni soʻrashsa — bu firibgar.
AVO bank rasmiy saytining faqat ikkita toʻgʻri domeni bor: avobank.uz va avo.uz. Nomdagi har qanday xatolik yoki qoʻshimcha soʻzlar qalbakilikdan darak beradi.
AVO bank mobil ilovasi faqat rasmiy App Store va Google Play dan yuklab olinadi. Messenjerlar yoki shubhali saytlardan hech qanday .apk emas — bu Oʻzbekistondagi eng keng tarqalgan zararlanish kanali.
Axborot bildirishnomalari faqat bankning rasmiy alfa-nomlaridan keladi. «Katta yutuq» yoki «karta bloklanishi»ni vaʼda qiluvchi, uzun raqamdan kelgan SMS — har doim frod.
Bank tashqi messenjerlar va ijtimoiy tarmoqlarda oʻta yuqori foydali «investitsiya mahsulotlari»ni taklif qilmaydi. Telegramdagi shaxsiy xabarlarda «AVO menejeri» bilan investitsiya suhbatlari — har doim firibgar.
AVOga taqlid qiluvchi qalbaki resurslarning toʻliq dolzarb roʻyxati alohida sahifada jamlangan: Ehtiyot boʻling: firibgarlik resurslari. Roʻyxat muntazam toʻldirib boriladi.
Oltin qoida: kim bilan gaplashayotganingizga shubha qilsangiz — goʻshakni qoʻying va kartangiz orqa tomonidagi yoki bankning rasmiy sahifasidagi raqam orqali oʻzingiz qoʻngʻiroq qiling. AVO bank uchun bu raqam: +998 (78) 888-78-87.
Firibgarlik yuz berganda qayerga murojaat qilish kerak
Munosabat bildirish tezligi jamgʻarmangizni saqlab qolasizmi-yoʻqmi — shuni belgilaydi. Uchta birinchi navbatdagi kanal mavjud: bank, ichki ishlar organi va Markaziy bank. Bankka murojaat har doim birinchi qadam boʻladi — tranzaksiyani ayni damda faqat bank toʻxtata oladi, ishki ishlar organi va regulyator esa jinoyatni qayd etib, tergovni keyin boshlaydi.
Tashkilot
Kontakt
Nima uchun murojaat qilinadi
Bankingiz / AVO bank
Karta orqa tomonidagi raqam; AVO bank uchun — +998 (78) 888-78-87
Birinchi qoʻngʻiroq: kartalarni shoshilinch bloklash, operatsiyalarni toʻxtatib turish, bahsli tranzaksiyalar, Xavfsizlik xizmati maslahati
UZCARD
1257
UZCARD kartasini bloklash, bahsli operatsiyalar
HUMO
+998 71 200-08-88; Telegram-bot @HUMOcardbot
HUMO kartasini bloklash, bahsli operatsiyalar
Huquqni muhofaza qilish organlari (IIV)
102
Rasmiy ariza topshirish, talon-xabarnoma, jinoyat ishi ochilishi, jabrlanuvchi maqomini olish
Markaziy bankning Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish xizmati
+998 71 200-00-44; Toshkent sh., Islom Karimov koʻchasi, 6
Bank sizni himoya qilishdan bosh tortsa yoki masalani asossiz choʻzsa — shikoyat
Davlat organlariga elektron murojaat
murojaat.gov.uz
IIV va Bosh prokuraturani ham qamrab oluvchi, davlat organlariga murojaatlarning yagona platformasi
MIB qarzdorligini tekshirish
mib.uz; my.gov.uz dagi №319-xizmat; Telegram-bot @mibuzrasmiy_bot
Ijro ishlarini tekshirish, hisobdan xatlovni olib tashlash
Fishing sayti, zararli resurs, IT-komprometatsiya haqida xabar berish
Bosh prokuratura (politsiya harakatsiz boʻlganda)
1007 / 0-371-232-10-07
Sansalorlikka shikoyat, iqtisodiy jinoyatlar, nazorat funksiyasi
Xulosa
Zamonaviy moliyaviy xavfsizlik xabardorlik va sovuqqonlikka tayanadi. Biz blogimizning yangi Firibgarlardan himoya turkumida batafsil bilimlar bazasini jamladik — u yerda sizni klassik fishingdan tortib uchburchak P2P sxemalargacha boʻlgan turli tahdidlarning batafsil tahlillari kutmoqda.
Amaliy maslahat: hoziroq bankingiz ishonch raqamini telefon kontaktlariga alohida saqlab qoʻying. Favqulodda vaziyatda bu sizga qimmatli soniyalarni tejab beradi va raqamni qidiruv tizimlari orqali izlashdan — u yerda jinoyatchilar reklamasiga duch kelish oson — asraydi.
Material axborot xarakteriga ega. Shartlar va tartibga solish normalari oʻzgarishi mumkin. Dolzarb maʼlumotlarni oʻz bankingiz va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki saytida tekshiring.
Bu AVO onlayn bankining rasmiy sayti. «AVO bank» xizmatlarni shaxsiylashtirish va ulardan foydalanish sifatini yaxshilash uchun cookie fayllardan foydalanadi. Cookie fayllari veb-saytga oldingi tashriflar haqidagi ma’lumotlarni o’z ichiga olgan kichik fayllardir. Agar siz cookie fayllardan foydalanishni istamasangiz, iltimos, brauzer sozlamalarini o’zgartiring.
