Skoringga nima ta’sir qiladi
Pul bilan qanday muomala qilishimiz va moliyaviy xatti-harakatlarimiz kreditlarni muvaffaqiyatli to‘laydigan odamlarning xulqiga qanchalik o‘xshashligi muhim. Skoring quyidagilarni tahlil qiladi:
Qarzlarimizni qanday yopamiz
Agar muddatli to‘lov yoki kreditimiz bo‘lsa va to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshirsak, ballimiz o‘sib boradi. Kechiktirsak, pasayadi. Masalan, bir necha oy davomida muddatli to‘lov bo‘yicha qarzni 3–5 kunga kechiktirgan bo‘lsak-u, lekin baribir to‘lasak ham, tizim buni xavf sifatida belgilaydi.
Qanday moliyaviy odatlarimiz bor
Tizim moliyaviy hayotimiz qanchalik barqaror ekaniga e’tibor beradi. Kartamizga frilanserlikdan kelgan daromad yoki xorijdan kelgan pul bo‘lsa ham, muntazam ravishda maosh yoki gonorar tushib turishi yaxshi.
Yana, skoring uchun xarajatlarimiz keskin sakrashlarsiz bo‘lishi va ko‘proq karta orqali to‘lov qilganimiz, kamroq naqd pul yechib olganimiz ham muhim. Karta orqali to‘lovlar tizimda ko‘rinadi va faolligimizni ko‘rsatadi. Katta miqdorda va tez-tez naqd pul yechish esa xarajatlarimiz haqida kam ma’lumot beradi.
Kredit tariximiz bormi
Agar hech qachon kredit olmagan bo‘lsak, tizim bizdan nima kutishni bilmaydi, biz qanchalik mas’uliyatli to‘lovchi ekanimizni baholay olmaydi. Va avtomatik tarzda bizni noma’lum xavf sifatida qabul qiladi. Bu umuman kredit berilmaydi degani emas. Shunchaki, birinchi marta kam pul berishi mumkin. Tizim bizni tanib olishi uchun, o‘z vaqtida yopilgan kreditlar yoki muddatli to‘lov tarixiga ega bo‘lishimiz muhim.
Qisqa vaqt ichida qanchalik ko‘p ariza topshiramiz
Agar turli servis va banklarga kredit yoki muddatli to‘lov uchun juda ko‘p ariza topshirsak, tizimga pulsiz qolib ketib, uni har yerdan izlayotgandek ko‘rinamiz. Shuning uchun bir vaqtning o‘zida bir nechta bankka ariza qoldirmang. Agar rad qilishsa, ballingiz tushib ketmasligi uchun yana urinib ko‘rishdan oldin kamida 1–2 oy kutishni tavsiya qilamiz.
Skoringga nima ta’sir qilmaydi
Yoshimiz, oilaviy holatimiz, bolalar soni yoki ta’lim darajamiz muhim rol o‘ynaydi, deb o‘ylash mumkin, lekin bu unday emas. Banklar uchun bu parametrlar bizning mas’uliyatli to‘lovchi bo‘lish qobiliyatimizni aniqlamaydi. Va bu adolatli — inson oliy ma’lumotli bo‘lmasa ham halol ishlashi mumkin. Skoring esa uning shaxsiy holatlarini tahlil qilmaydi.
AVO bank’da skoring qanday ishlaydi
Raqamli banklar uchun skoring modellari juda muhim — butun jarayon shunday tuzilganki, qarorni navbat va hujjatlarsiz onlayn olasiz. Faraz qilaylik, ilovada kredit karta uchun ariza topshirdingiz. Shu bir necha soniya ichida algoritm nima qiladi:
- Kredit tarixingizni tekshiradi.
- Kartalaringiz bo‘yicha operatsiyalarni tahlil qiladi: tushumlar qanchalik muntazam, pulni qanday boshqarasiz, keskin o‘zgarishlar bormi.
- Profilingizni minglab muvaffaqiyatli kredit mahsulotlaridan foydalangan mijozlar bilan solishtiradi.
- Sizga skoring ballini beradi.
- Shu ballga asoslanib, sizga tasdiqlangan kredit limiti miqdorini belgilaydi.
Skoringni qanday yaxshilash mumkin
Ballimiz moliyaviy xulqimizga qarab o‘zgaradi. Uni kartaga muntazam tushumlar, ijobiy kredit tarixi va oldindan aytib bo‘ladigan xarajatlar oshiradi. Quyida skoringni oshirish bo‘yicha bir nechta maslahatlar berib o‘tamiz:
- Kam bo‘lsa ham, o‘z vaqtida to‘lov qiling. Butun summani kechiktirgandan ko‘ra, 20–30% ni o‘z vaqtida to‘lagan yaxshiroq.
- Naqd pul o‘rniga kartadan foydalaning. Raqamli to‘lovlar moliyaviy holatni aniq va barqaror ko‘rsatadi.
- Xarajatlarni keskin o‘zgartirmang. Haftalar davomida pul ishlatmay, keyin birdan katta xarid qilmang.
- Bir vaqtning o‘zida bir nechta ariza bermang. Bir nechta banklarga bir vaqtning o‘zida kredit so‘rovi yuborish tezkor pul izlayotgandek ko‘rinadi, shubha uyg‘otadi va ballimizni kamaytiradi.
- Kredit tarixini yarating. Kichik bo‘lsa ham o‘z vaqtida yopilgan kredit ham ijobiy obro‘ yaratadi. Kredit tarixini yaratishning oson yo‘li — AVO platinum kredit kartasi. Yetarli pulingiz bo‘lsa ham, kartadan foydalanib joriy xarajatlarni to‘lashingiz, keyin esa pulni qaytarishingiz mumkin. Bu sizning skoring ballingizni oshiradi va moliyaviy obro‘yingiz uchun ishonchli poydevor bo‘ladi.
Skoring sirli narsa emasligini endi siz ham bilasiz. Bu oddiy hisob-kitob xolos va unga o‘z odatlaringiz bilan ta’sir qila olasiz. Bank mahsulotlaridan foydalanishdan qo‘rqmang. Ulardan to‘g‘ri foydalansangiz, hayot tarzingizga mos shartlarda yaxshigina limit olasiz.
